Koude-stress bij pasgeboren kalveren
Hoewel koeien goed gedijen bij koud weer hebben de (pasgeboren) kalveren het vaak moeilijker. Kalveren verliezen door hun relatief grote oppervlak t.o.v. gewicht veel meer warmte en hebben nog geen baat bij de warmte die bij koeien in de pens wordt geproduceerd. D
De onderste kritieke temperatuur (OKT), ofwel de hoogste omgevingstemperatuur waarbij kalveren negatieve effecten van het koude weer gaan ervaren, varieert tussen de 0°C en 18°C. De OKT kan dus verschillen per kalf en hangt af van verschillende factoren. Pasgeboren, gezonde, kalveren van goed gewicht hebben een OKT van 8°C tot 13°C. De OKT van een kalf stijgt bijvoorbeeld door:
- Jongere leeftijd
- Lager gewicht
- Lagere hoeveelheid opgenomen biest
- Lagere melkopname/dag
- Vochtige/natte bedding
- Koude (aangezuurde) melk t.o.v. warme melk
- Ziekte (diarree, longproblemen, andere aandoeningen)
- Lang/zwaar afkalfproces bij geboorte
- Overige “negatieve” weersomstandigheden als hoge luchtvochtigheid en windsnelheid.
Koude-stress bij pasgeboren kalveren zorgt ervoor dat antilichamen uit de biest wel tot 15 uur later pas worden opgenomen. Met name met het oog op E. Coli-diarree is het dus zeer van belang dat pasgeboren kalveren warm worden weggelegd. Daarnaast zorgt koude-stress voor een hogere energiebehoefte omdat er veel energie verloren gaat om zichzelf warm te houden. Wanneer kalveren onvoldoende energie opnemen om zichzelf warm te houden heeft dit een direct effect op de ontwikkeling van het dier wat kan leiden tot o.a. chronische darm- en longproblemen. Verder verhoogt het de kans op diarree, longontsteking en andere kalverkwalen.
Om koude-stress bij de kalveren te voorkomen is een goede huisvesting van belang. De veel gebruikte kalveriglo’s beschermen de kalveren tegen de regen en wind, de temperatuur in de iglo’s ligt echter maar 2-2,5°C hoger dan de buitentemperatuur. Het is daarom in veel gevallen belangrijk om aanvullende maatregelen te nemen.
Om de mate van koude-stress onder je kalveren inzichtelijk te maken kun je thermometers ophangen in de kalverhokken. De temperatuur bij pasgeboren kalveren mag niet beneden de 10°C zakken zonder dat er maatregelen genomen worden. Zeker wanneer er in deze hokken ook zieke kalveren of kalveren die een lang/zwaar afkalfproces hebben gehad liggen. Mocht de omgevingstemperatuur toch te laag zijn, probeer de kalveren dan te beschermen met kalverdekjes en/of warmtelampen.
Bij kalveren van >3weken leeftijd mag de omgevingstemperatuur iets lager zijn, maar let er ook hier op dat de bedding droog is en de temperatuur niet beneden de 0°C zakt gedurende de dag.
